सामाजिक कार्य
सामाजिक कार्य, शब्दको रूपमा, विभिन्न व्यक्तिहरूको लागि फरक परिभाषाहरू छन्। साधारण मानिसको लागि, गरिब र खाँचोमा परेकाहरूलाई मद्दत गर्ने हरेक काम, कुनै पनि प्रकारको परोपकार वा परोपकारलाई "सामाजिक कार्य" भनिन्छ। कतिपयको लागि, सामाजिक कार्य (श्रमदान) वा विपद् राहत हो। त्यसैगरी कतिपय व्यक्तिका लागि समाज सुधारका लागि गरिने कुनै पनि कार्यलाई सामाजिक कार्य भन्न सकिन्छ । हाम्रो देशमा आफूलाई समाजसेवी भनाइमा गर्व गर्ने राजनीतिज्ञहरूले यो अवधारणालाई अझ जटिल बनाएको छ। तर यी सबै सधैं सामाजिक कार्य होइनन्।
व्यावसायिक सामाजिक कार्यले माथिको अवधारणा, मानवीय मूल्य र आदर्शहरूसँग साझेदारी गर्दछ; यो मानवतावाद हो, तर विधिको साथ मानवतावाद। यसले समाजमा पूर्ण र प्रभावकारी सहभागितालाई रोक्न वा रोक्न सक्ने वर्तमान वा भविष्यका सामाजिक र मनोवैज्ञानिक अवरोधहरूको सामना गर्न व्यक्तिहरूलाई एक्लै वा समूहमा मद्दत गर्न सेवाहरू प्रदान गर्ने लक्ष्य राख्छ। व्यावसायिक सेवाको यो प्रावधान सैद्धान्तिक ज्ञानमा आधारित सीप र प्रविधिको प्रयोगबाट गरिन्छ।
यसरी व्यावसायिक सामाजिक कार्यलाई यसको वैज्ञानिक विधिद्वारा 'ले' सामाजिक कार्यबाट अलग गरिएको छ। हर्बर्ट स्ट्रोपले परिभाषित गरे अनुसार, "सामाजिक कार्य भनेको व्यक्ति, समूह र सामुदायिक आवश्यकताहरू पूरा गर्न मानिसहरूलाई आफैलाई मद्दत गर्न मद्दत गर्ने वैज्ञानिक विधिको प्रयोगद्वारा विभिन्न स्रोतहरू ल्याउने कला हो" (स्ट्रुप, 1960)।
सामाजिक कार्यका विशेषताहरू
 I. सामाजिक कार्य मानवीय दर्शनमा आधारित कल्याणकारी कार्य हो।
II। यसले व्यक्तिको मूल्य र मर्यादालाई सम्मान गर्छ।
III .यो एक व्यावसायिक गतिविधि हो।
IV। यसले व्यक्ति, समूह र समुदायलाई आत्मनिर्भर र अन्तरनिर्भर बन्न मद्दत गर्छ।
V. यसले सामाजिक कार्यमा व्यक्तिहरूको अनुकूलन क्षमतालाई बढावा दिन्छ।
VI। सामाजिक कार्यको बलियो वैज्ञानिक आधार छ।
VII। यो मनोविज्ञान र समाजशास्त्र संग नजिकको सम्बन्ध छ।
IX। यो एक गतिविधि हो जसले समस्याहरूको सामना गर्न मद्दत गर्दछ।
X. यसको लागि विशेष ज्ञान, औपचारिक प्रशिक्षण मार्फत प्राप्त सीपहरू चाहिन्छ।
XI। यो पारिश्रमिक हो।
 सामाजिक कार्यका उद्देश्यहरू
मनोसामाजिक समस्या समाधान गर्न ।
मानवीय आवश्यकताहरू पूरा गर्न।
समायोजन समस्याहरू समाधान गर्न मद्दत गर्न।
आत्मनिर्भरता निर्माण गर्न ।
सुमधुर सामाजिक सम्बन्ध सुदृढ गर्ने ।
सुधारात्मक, निवारक र पुनर्स्थापना सेवाहरूको लागि व्यवस्था गर्ने।
समुदायलाई सचेत गराउने ।
सामाजिक न्याय र लोकतान्त्रिक कार्य सुनिश्चित गर्न।
आत्म-सम्मान बढाउन।
सामाजिक कार्य र सामाजिक सेवा बीचको भिन्नता गर्नुहोस्
सामाजिक कार्य र सामाजिक सेवा जटिल रूपमा एकसाथ जोडिएका छन्, यद्यपि निम्न केही आधारभूत भिन्नताहरू छन् जुन धेरैजसो मानिसहरू बुझ्न असफल छन्।
SN
सामाजिक सेवा
सामाजिक कार्य
१.
सामाजिक सेवाहरू, सामान्यतया, ती सेवाहरू हुन् जुन सरकारी वा निजी संस्थाहरू द्वारा प्रदान गरिन्छ जस्तै नि: शुल्क शिक्षा, स्वास्थ्य सुविधाहरू, आदि।
सामाजिक कार्य एक पेशा हो र साथै एक शैक्षिक अनुशासन हो जसले जीवनको गुणस्तर र विशेष गरी कुनै प्रकारको संकटमा परेका मानिसहरूको कल्याणको अपेक्षा गर्दछ।
२.
सामाजिक सेवा सरकार वा संस्थाहरू, साथै व्यक्तिहरूद्वारा गरिन्छ।
सामाजिक कार्यहरू सामाजिक कार्यकर्ताहरूले काम गर्ने संस्थाहरूले गर्छन्।
३.
समाजसेवा गर्नको लागि सामाजिक सेवाको क्षेत्रमा कुनै शैक्षिक योग्यता हुनुपर्दैन ।
सामाजिक कार्यकर्ता बन्नको लागि डिग्रीको रूपमा शैक्षिक योग्यता हुनुपर्छ।
४।
विशेष तालिमको आवश्यकता छैन।
विशेष प्रशिक्षण र सीप आवश्यक छ
५।
कुनै तलब / पारिश्रमिक प्रदान गरिएको छैन।
पेशा भएकाले निश्चित पारिश्रमिक दिइन्छ ।
६।
सामाजिक सेवा भनेको केहि समस्याहरूको तत्काल समाधानको लागि दिइने सहयोग हो।
सामाजिक कार्य भनेको समस्याको स्थायी समाधानका लागि दिइने सहयोग हो।
७।
समाजसेवाका लागि कुनै विधि र सिद्धान्तको प्रयोग हुँदैन ।
सामाजिक कार्यका लागि विभिन्न विधि, सिद्धान्त, औजार र प्रविधिको प्रयोग गरिन्छ ।
८।
समाजसेवामा अनुसन्धान र तालिमको कुनै पनि गतिविधि सञ्चालन हुँदैन ।
सामाजिक कार्यमा अनुसन्धान, तालिम र अध्यापनका विभिन्न गतिविधिहरू सञ्चालन हुन्छन्।
९।
यसले सामाजिक सेवा गर्न कुनै पनि श्रृंखला वा चरणहरू समावेश गर्दैन।
सामाजिक कार्यको लागि, यसले अध्ययन चरण, योजना, कार्यान्वयन, मूल्याङ्कन, अनुगमन, आदि जस्ता चरणहरूको श्रृंखला समावेश गर्दछ।
१०।
सुनामी पीडितलाई पुराना लुगा दिने, गरिबलाई भिक्षा दिने सामाजिक सेवाका केही उदाहरण हुन् ।
व्यवहार समस्या समाधान, वकालत, लबिङ सामाजिक कार्यका केही उदाहरणहरू हुन्।
सन्दर्भ वेबसाइटहरू: